EMPERYAL VE ÜNİTER DEVLETLER

16

MEDENİYET AÇISINDAN EMPERYAL VE ÜNİTER DEVLETLER

Ekteki devletler kültürü incelendiğinde genel olarak imparatorluk olan devletlerin medeniyete önemli bir katkısının olmadığı görülür. Roma İmparatorluğu da Yunanlılar da devlet yönetiminde bile krallık ve demokrasi denemeleri yapmıştır. Örneğin “lâiklik” in ve çok dinli-inançlı bir toplum olarak yaşayan Uygurlarda demokrasinin belirtileri görülmüştür. Kadına önem verilmiş ve hakan ile birlikte devleti yönetmiştir.

Son imparatorluk olan Osmanlıdan önce ki bütün emperyalist ve imparatorluk olan devletler, gerçekte toplumlarının kültürüne ve yaşayış biçimine önemli katkılarda bulunamamıştır. Bunun en önemli sebebi, bu devletlerin savaştan savaşa koymaktan bir kültür yapabilme fırsatı bulamamış olmalarıdır.

İmparatorluklar ve emperyalist devletler günümüzde insan yaşayışının üç ayağından ikisi olan teknoloji ve bilim alanındaki ilerlemeler dışında kültürel anlamda yenilik ve ilerleme yapamadıkları gibi birtakım gerilemelerin de ortaya çıktığı görülmektedir.

İmparatorluklar ve emperyalist devletler genel olarak silâh, savaş sanayi ve stratejilerinde önemli mesafeler kat etmiştir.

Buna karşılık üniter yapıdaki devletlerde ise kültür değerleri, tarihin ilk çağlarından itibaren üretilmiştir.

İlk çağlardan yakın tarihe kadar olan kültürel yaşam ve yaşamın düzenlenmesi halk tarafından düzenlendiği halde günümüzde kanunlarla düzenlenmeye çalışılmaktadır.

Osmanlı Devleti, genişleme döneminden itibaren fethettiği topraklarda yaşayan farklı inanç ve etnik yapısı olan toplulukları altı yüz yıl başarı ile ve kavgasız bir şekilde yönetmiştir. Hâkimiyeti aldığı milletlerin diline, dinine, inancına, yaşayış biçimine kesinlikle karışmamış ve bir asimilasyon programı uygulamamıştır. Eğer bir asimilasyon programı uygulansa idi bugün Avrupa’nın Viyana’ya kadar bütün insanları Türk ve Müslüman olurdu. Devlet, padişahlıkla yönetilmekle birlikte uygulamaları bakımından insan haklarına saygılı ve hoşgörülü başka bir söyleyişle demokratik olmuştur.

Ancak Fransız ihtilâli, Osmanlı toprakları içinde huzur içinde yaşayan ve birçok hakları teslim edilmiş olan azınlıklar ayaklanmışlar ve Balkanları kana boyamışlardır. Böylece Osmanlı Türk devletinin iyice zayıflaması ve Almanya ile yaptığı ittifak ile İngiltere’nin başını çektiği itilaf devletleri ile dünyayı kana bulayan büyük bir savaş olmuştur. Osmanlı orduları Kuzey Afrika, Orta Doğu, Kafkasya cephelerinde savaşmış ve yıllarca süren savaşta yorgun düşmüştür. Bir taraftan Arapların ihaneti, öte taraftan Ermenilerin 150 000 askerle Rus ordusuna katılması, içeride bulunan Ermenilerin ordumuzu arkadan vurma teşebbüsü olmasına ve 80 000 askerin Erzurum dağlarında donmasına rağmen Rusya’ya karşı zafer kazanması takdire şayandır.[1]

ABD ve AB ülkeleri bir taraftan Ermenileri öte taraftan da Kürt halkını bağımsızlık vaadiyle Türklere karşı ittifak yapıp kışkırtmaktadır. Bu kışkırtmalar Türk milleti ile Kürt Türkleri ile Ermeniler arasında giderek derin uçurumlar oluşturmakta ve bu halklara karşı bir karşıtlık ortaya koymaktadır. Zaman zaman tatsızlıklar olsa da küllenen yaralar yeniden deşilmektedir. Kapatılmayan bu yaralar yine de Atatürk’ün “Yurtta sulh” prensibiyle sarılmaya çalışılmaktadır. Bu sabrın da yanlış anlaşılmaması gerekir.

---

[1] Ermeniler, başta Maraş ve Adana bölgesinde olmak üzere silâhsız köylüler üzerinde büyük bir kırım harekâtı yapmışlardır. Bu kırımda 510 000 Türk katledilmiştir. Ayrıca orduyu da arkadan vurmaları üzerine yine bir Osmanlı toprağı olan Suriye’ye tehcir (göç) ettirmesi